De burn-outs van BV’s: kunnen we er wat mee?

Steeds meer bekende Vlamingen getuigen in de media over hun burn-out. Of ze gaan een stap verder en schrijven er een boek over. Een week of twee geleden las ik in deze krant een interview met Eva Daeleman, die als presentatrice en omroepster bij achtereenvolgens radiozender MNM en de VRT werkte. In 2015 nam ze een break om uiteindelijk vorig jaar op te stappen bij de VRT. Burn-out blijft hot stuff, maar ik vraag me af of de biechtboeken van bekende Vlamingen ook handvaten bieden voor mijn praktijk als arts. En of ze tips hebben hoe deze epidemie die onze werkvloeren treft, de ‘ziekte van deze tijd’ aan te pakken.

Eva Daeleman nam in 2015 een break wegens een burn-out, zo lees ik. De stress en het keurslijf van het werk bij de openbare omroep deden haar onderuit gaan. Voeg daarbij een problematisch ideaalbeeld over het eigen lichaam en de afgrond was nabij. Eva nam yogalessen, wilde terug reizen maken, en ging in therapie. Uiteindelijk werd ze zelf yogalerares en bewustzijnscoach. Over dat alles schreef ze een boek. Het lijkt me de perfecte cocktail om een burn-out te lijf te gaan. En toch knaagt er iets bij het lezen van haar verhaal.
Ik denk aan de verpleegster die ik gisteren op raadpleging zag. Ze sleept zich iedere dag naar het werk, op de rand van een inzinking door de hoge werkdruk. Maar ze heeft geen andere keuze. Ze is alleenstaande moeder, heeft twee kindermonden te voeden. Of aan de Afghaanse orderpicker in een postbedrijf. Het nachtwerk en de aanhoudende racistische pesterijen op de werkvloer deden hem een maand geleden instorten. Hij durft geen ontslag nemen want hij is 55 en heeft zijn huidskleur niet mee. Ander werk vindt hij nooit. Ik hoor het me al zeggen. ‘Meneer, waarom gaat u geen yogalessen volgen? Misschien een spirituele reis naar Sri Lanka? Ik kan u een goede, maar helaas dure therapeut aanraden die zich over uw mentale toestand kan ontfermen. En denk eraan: u staat niet zomaar op de ziekenkas. U neemt gewoon even een break.’

Van zelfverklaarde burn-outtherapeuten tot dure lezingen en workshops om de eigen weerbaarheid te versterken. En dan de boeken over dat alles. De burn-out industrie floreert. Het credo ligt steeds weer in dezelfde recepten. ‘Nee’ leren zeggen, spiritueel herbronnen en het terug zorg gaan dragen voor eigen lichaam en geest. De aanpak is steeds gericht op het individu. Het individu dat bovendien tijd en geld heeft. Het gevaar van deze benadering is dat men de maatschappelijke factor uit het oog verliest. Om tot een duurzame aanpak van het probleem te komen, moeten we de manier waarop werk georganiseerd wordt onder de loep nemen. De balans van de afgelopen jaren is op dat vlak niet fraai. Minister van Werk Kris Peeters voerde een verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt door, vaak op maat van de werkgever. Onzekere en onregelmatige uren, flexwerk en een uitbreiding van de nachtarbeid. Minister van Volksgezondheid Maggy De Block luidde een nieuwe wetgeving in voor de re-integratie van langdurig zieke werknemers op de werkvloer. Met 60 tot 70% van de procedures die in ontslag om medische overmacht eindigen, lijkt de wet eerder een versoepeling van de ontslagwetgeving dan een maatregel om te re-integreren. Veel mensen zitten tussen de hamer van Peeters en het aambeeld van De Block. Blijven werken is niet haalbaar. Ziek worden al evenmin.

Voor de goede verstandhouding: ik ben blij dat het beter gaat met Eva. Dat ze haar draai terug heeft gevonden al yogalerares. Ze kon een break nemen omdat ze daar de financiële ademruimte voor had. En waarom ook niet, als het kan? Heel wat mensen hebben die keuze echter niet. De structuren en instellingen die hen toch de vrijheid zouden kunnen bieden om zichzelf te herbronnen, om zonder financiële stress en kopzorgen stil te staan bij de richting die ze met hun leven uit willen, liggen onder vuur. De premies bij loopbaanonderbreking of tijdskrediet zijn ontoereikend. Wie ziek wordt, kan na vier maanden ontslagen worden. De werkloosheidsuitkeringen zijn steeds degressiever en ook op de pensioenen en sociale bijstand via het OCMW wordt steeds meer bespaard. Het aantal langdurig zieken blijft desondanks pieken. Een niet onbelangrijk deel daarvan ziet het spook van de armoede opdoemen. En welke aanvallen op de sociale zekerheid mogen we van een nieuwe regering verwachten na de verkiezingen van volgend jaar?
Een debat over arbeidsduurvermindering met behoud van loon wordt lacherig van tafel geveegd. Niet haalbaar, zo klinkt het. Niet haalbaar voor wie?

Het interview met Eva Daeleman eindigt met gevleugelde woorden. ‘Ik heb een burn-out gekregen omdat ik niet egoïstisch genoeg was.’ Misschien kan ik daar nog wel iets mee. Misschien mogen we als werkende mensen collectief best wat egoïstischer zijn. Misschien mag het na de kwartaalwinsten, de efficiëntie en productiviteit van de economie terug weer eens over ons gaan. Over onze werkomstandigheden en onze gezondheid.

Dus, beste lezer: bent u een BV, van plan een break te nemen wegens een burn-out en daar dan een boek over te schrijven? Wijst u dan alsjeblieft ook even op de nood aan een sterke sociale zekerheid en de verantwoordelijkheid van de regering in de zaak? Bij voorbaat dank.

Dit artikel verscheen in De Morgen op 30/10/18.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Maak een gratis website of blog op WordPress.com.

Omhoog ↑

%d bloggers liken dit: